Internationale dag van de kinderrechten

Racisme dat kinderen treft is geen incident — het is systeemfalen.

Kinderrechtendag herinnert ons aan onze verplichting om elk kind te beschermen. Toch tonen recente gegevens opnieuw aan dat Vlaanderen structureel tekortschiet.

Recente onderzoeken bevestigen dat kinderen met een migratieachtergrond systematisch blootgesteld worden aan racisme op school, op straat en in hun dagelijkse leefomgeving. Dit vormt één van de belangrijkste hinderpalen voor welzijn, schoolloopbanen en participatie.

Deze onderzoeken tonen schrijnende situaties aan:

📊 Vlaamse Scholierenkoepel (2023): “Bijna 1 op 5 scholieren was slachtoffer van racisme op school. Voor leerlingen met ouders met een niet-Europese nationaliteit loopt dit cijfer op tot bijna de helft. En 47% van alle scholieren was getuige van racisme.”

📊 Kinderrechtencommissariaat (2025): “Structureel racisme heeft een verwoestende impact op kinderen. Als ze zich verweren, worden ze zelf als probleemgeval bestempeld.”

LEVL is diep verontwaardigd maar niet verrast. Deze verhalen zijn niet nieuw – niet voor onderzoekers, deskundigen, psychologen en al helemaal niet voor de gezinnen waarin deze kinderen opgroeien. De vraag is niet óf racisme kinderen schaadt, maar hoeveel kinderen nog getraumatiseerd moeten worden voordat er maatregelen komen?

De verwoestende impact van racisme op kinderen

Racisme en discriminatie heeft een negatieve impact op zowel kinderen met als zonder migratieachtergrond. Het is een vorm van geweld dat diepe wonden achterlaat met negatieve gevolgen op zowel het welzijn als het latere leven van kinderen:

• De mate van zelfvertrouwen
• Ambitie en geloof in het eigen kunnen
• Vertrouwen in de ander

Het zorgt voor verdriet dat kinderen hun leven lang met zich meedragen. Bovendien stopt dit trauma niet bij hen, maar wordt het ook doorgegeven aan vriendjes, broers, zussen en de volgende generatie. Racisme ten aanzien van en tussen jonge kinderen is dus onlosmakelijk verbonden met het debat over mentaal welzijn bij alle kinderen.

Geweld tegenover kinderen publiekelijk toegestaan?

We spreken vaak over kinderen als onze toekomst, maar de manier waarop we hen als gemeenschap in Vlaanderen behandelen is betreurenswaardig en op basis van de getuigenissen uit de onderzoeken zelfs gewelddadig.

Racisme tegenover kinderen zonder een poging van tegenbeleid is niets meer dan geweld tegenover kinderen publiekelijk toestaan. Het schendt bovendien de fundamentele verplichtingen uit het Kinderrechtenverdrag, officieel van kracht in België sinds 1992.

“Hoe kunnen we verwachten dat jonge kinderen hun volledige potentieel bereiken als ze keer op keer pijnlijke ervaringen moeten doorstaan? Niet eenmalig maar op herhaaldelijke momenten over een zeer lange periode van hun leven of zelfs gedurende hun hele leven?” aldus LEVL-directeur Kathleen Van Den Daele.

Randvoorwaarden voor succes vaak afwezig

“We roepen met absolute prioriteit op om aandacht te besteden aan het welzijn van kinderen in de verschillende levensdomeinen die ze doorlopen”.

Hoewel er veel gesproken wordt over participatie en succesverhalen, blijven de noodzakelijke randvoorwaarden zodat zoveel mogelijk kinderen dit kunnen realiseren vaak achterwege of nog (on)bewust verwoest.

Wat moet er gebeuren?
1. Een collectieve aanpak

Een tegenoffensief bieden vraagt een gezamenlijke aanpak vanuit verschillende beleidsdomeinen in samenwerking met terrein- en jeugdwerkers, deskundigen, jeugd, onderwijs, gelijke kansen en samenleven.

2. Handelingskaders voor minderjarigen bij alle formele (politionele) interventies/handelingen

3. Expertise en monitoring versterken binnen bestaande kinder- en jongerenhulplijnen

4. Professionalisering
Verplichte anti-racismetraining voor alle professionals die met kinderen werken.
Opbouw en ontwikkeling van expertise binnen de mentale gezondheidssector.

5. Opschaling
Op het terrein zien we talloze voorbeelden van kleine initiatieven die inzetten op mentaal welzijn bij personen en kinderen met een migratieachtergrond. Bundel die praktijken, kijk wat werkt en schaal die op.

6. LEVL wil het voorstel doen om een geïntegreerde werkgroep van beleidsmakers, belangenbehartigers en deskundigen met garanties op rechtstreekse kinderparticipatie samen te roepen die zich over deze specifieke kwestie buigt en het noodzakelijke beleidsvoorbereidend werk kan voeren. Het Kinderrechtencommissariaat, dat toeziet op de naleving van kinderrechten in Vlaanderen, zou hierin een centrale rol moeten spelen: zowel bij de voorbereiding als bij het toezicht op de uitvoering.  De resultaten kunnen terug naar het politieke niveau, rechtstreeks naar de betrokken actoren op het terrein of onderdeel zijn van het Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP) 2025-2029

7. Actieplan tegen racisme

Maak de voorstellen onderdeel van het interfederaal actieplan tegen racisme, waar België nu al meer dan 20 jaar op wacht. Of maak er een Vlaams actieplan van en wees een lichtend voorbeeld voor de andere deelstaten.

Uiteindelijk telt niet de vorm, maar wel de impact en of deze ten goede komt aan de toekomst van zoveel Vlaamse kinderen.

💙 LEVL blijft zich inzetten voor een samenleving waarin elk kind de kans krijgt om zich te ontplooien, vrij van geweld.