Nieuw onderzoek: hoe divers is de Brusselse politie echt?

Hoe divers is de Brusselse politie echt? Nieuw onderzoek geeft antwoord.

Twee jaar lang observeerden onderzoekers van de ULB en VUB het dagelijkse reilen en zeilen in de Brusselse politiezones. Ze voerden meer dan 90 interviews en brachten voor het eerst op grote schaal in kaart hoe diversiteit en de afwezigheid ervan, doorwerkt in de politiecultuur. Het resultaat is het DIVPOL-onderzoek “Diversité au sein du corps de police : un test pour la démocratie”, gepubliceerd in Le Soir op 24 maart 2026.

De conclusie van de onderzoekers zelf: “Le racisme en interne, on ne l’a pas cherché, il s’est imposé à nous.”

Wat zeggen de cijfers?

De statistische data zijn gebaseerd op officiële Statbel-gegevens en raadpleegbaar via de interactieve onderzoekskaart op divpol-bxl.eu. Ze maken het democratisch deficit zichtbaar.

Van de 6.750 personeelsleden in de zes Brusselse politiezones heeft 15,6% een niet-Europese origine. Bij de operationele politie (de agenten die effectief op straat werken en interventies uitvoeren) is dat slechts 12,3%. Bij het administratief personeel ligt het op 25,9%. Mensen met een migratieachtergrond werken met andere woorden bijna dubbel zo vaak achter de balie als op het terrein. Ter vergelijking: 78% van de Brusselaars heeft roots buiten België (Statbel 01/01/2025).

Belangrijk voorbehoud bij deze cijfers: de Statbel-definitie van “origine” is gebaseerd op de nationaliteit van de ouders bij eerste registratie. Dat betekent dat personen van de tweede of derde generatie vaak worden ingedeeld als “Belgische origine”. De werkelijke diversiteit in het korps is dus groter dan de cijfers tonen. Dat maakt de conclusies over het glazen plafond des te treffender: zelfs wie al generaties in België geworteld is, geraakt niet door naar de hogere rangen.

Het echte probleem: niet de instroom, maar de doorgroei

De meest opvallende bevinding is niet alleen dat er te weinig mensen met een migratieachtergrond binnenkomen maar ook wat er daarna gebeurt. De onderzoekers stellen vast dat er in de drie laagste hiërarchische graden (agent, inspecteur en hoofdinspecteur) wel degelijk diversiteit aanwezig is. Maar eenmaal men die grens overschrijdt en het middenkader en het officierenkader betreedt, verdwijnt die diversiteit vrijwel volledig.

Dit is niet alleen een rekruteringsprobleem. Het is een structureel doorgroeivraagstuk en een cultuurprobleem. Mensen geraken binnen, maar het systeem houdt hen tegen. Dat vraagt bijkomende maatregelen naast de noodzakelijke inzet op werving en selectie.  

Meer dan cijfers

Het kwalitatieve luik toont wat de cijfers niet kunnen vatten. Racistisch jargon (termen als ‘NA’, code ’55’, expliciete scheldwoorden) is gangbaar in het dagelijkse politiewerk, niet als uitzondering maar als aangeleerde praktijk.

Opvallend is dat dit niet alleen wordt gezegd door agenten met een migratieachtergrond die discriminatie ervaren, maar ook door agenten zonder migratieachtergrond. Verschillende van hen geven aan dat ze door hun werk bij de politie een andere blik hebben gekregen op de samenleving, en dat ze doorheen hun loopbaan meer vooroordelen zijn gaan koesteren dan voor ze begonnen. Racisme als aangeleerd effect van de job, niet als vertrekpunt. Het gaat hierbij dus niet over “een paar rotte appels” maar wel over wat het systeem met mensen doet.

Agenten met een migratieachtergrond dragen dit dubbel: ze worden niet alleen geconfronteerd met het racisme van het korps, maar moeten ook hun loyaliteit voortdurend extra bewijzen. Ze worden verdacht van “dubbele trouw”. Enerzijds te toegeeflijk tegenover mensen uit hun eigen gemeenschap en anderzijds worden ze soms ook ingezet als schild tegen externe beschuldigingen van racisme (door hen vb naar voren te schuiven in campagnes).

Waarom dit nú bijzonder urgent is: de geplande fusie van de Brusselse politiezones

Dit onderzoek verschijnt op een cruciaal moment. De federale regering werkt aan de fusie van de zes Brusselse politiezones tot één grote zone, operationeel tegen eind 2027. Het wetsontwerp is inmiddels in eerste lezing goedgekeurd in de commissie Binnenlandse Zaken van de Kamer. 2026 is het jaar van concrete voorbereiding.

Een fusie is een zeldzame kans op een frisse start, maar ook een risico. Als de bestaande cultuur, de bestaande patronen en de bestaande machtsstructuren gewoon worden overgeheveld naar de nieuwe zone, lost de fusie niets op voor de mensen die nu al worden uitgesloten of tegengehouden. LEVL vraagt dan ook uitdrukkelijk dat de onderzoeksresultaten van DIVPOL worden meegenomen in het fusieproces: in de architectuur van de nieuwe zone, in het aanstellingsbeleid voor de nieuwe korpschef en het middenkader, en in de opbouw van een nieuw intern cultuurbeleid.

Een fusie zonder diversiteitsagenda is een gemiste kans. Een fusie mét is een historische opportuniteit.

Waarom dit lokale besturen aanbelangt

Dit onderzoek gaat over Brussel, maar de vragen die het stelt kunnen ook nuttig zijn voor andere politiezones. Lokale besturen zijn medeverantwoordelijk voor het lokale veiligheidsbeleid, en ze dragen verantwoordelijkheid voor een diverse en inclusieve publieke dienstverlening in hun gemeente.

Dit onderzoek stelt vragen die elke lokale overheid zou moeten stellen: weerspiegelt het personeel van onze publieke diensten de samenleving die we bedienen? Hebben medewerkers met een migratieachtergrond gelijke kansen om door te groeien? En als we diversiteitsbeleid voeren: meten we ook of het werkt, en op welk niveau het vastloopt?

Wat vraagt LEVL?

→ Officiële monitoring van etnische samenstelling in publieke diensten, met uitsplitsing per functieniveau en graad 

→ Actief diversiteitsbeleid (met maatregelen in lijn met positieve acties) gericht op doorgroei, niet enkel op instroom

→ Een externe vertrouwenspersoon voor slachtoffers en getuigen van racisme 

→ Jaarlijkse welzijnsbevragingen bij personeel die ook racisme en discriminatie op de werkvloer systematisch bevragen

→ Structurele aandacht voor de organisatiecultuur die doorgroei belemmert

→ Expliciete integratie van deze onderzoeksresultaten in het lopende fusieproces van de Brusselse politiezones

→ Erkenning dat diversiteitsbeleid zonder cultuurverandering een lege belofte is

Meer weten?

→ Onderzoekswebsite met interactieve kaart: divpol-bxl.eu 

→ Artikel Le Soir (24/03/2026): ‘Le racisme au sein de la police, on ne l’a pas cherché, il s’est imposé à nous’

→ Contact onderzoekers: hello@divpol-bxl.eu 

→ Vragen aan LEVL: info@levl.be

Het integrale onderzoeksrapport is binnenkort publiek beschikbaar en nu reeds op aanvraag te verkrijgen via hello@divpol-bxl.eu.
Zodra LEVL het rapport in handen heeft, plaatsen we het op onze website.