OPEN BRIEF: ‘Bescherm de 10.000 niet-toeleidbare werkzoekenden’

‘De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd is een harde maatregel die niet garandeert dat mensen opnieuw ingeschakeld worden op de arbeidsmarkt. Meer nog, de armoede bij deze groep dreigt te vergroten’, schrijven Anne Van Lancker en Mart Leys van de Coalitie Decenniumdoelen.

Geachte Minister Clarinval, Minister Demir, Minister Vandenbroucke en Minister Beenders,

De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd legt een harde realiteit bloot. Een grote groep mensen van zo’n 60.000 langdurig werkzoekenden in Vlaanderen verliest het komende anderhalf jaar zijn werkloosheidsuitkering. Sinds januari van dit jaar waren dat er al meer dan 4.000. Ook zo’n 10.000 werkzoekenden die door VDAB als niet-toeleidbaar worden ingeschat, horen bij de bedreigde groep. Mensen voor wie werken in de reguliere of sociale economie op dit moment niet haalbaar is.

Meer opvolging en warme overdracht bij Advies Welzijn

Uit VDAB-cijfers blijkt dat 32% van de eerste groep die hun uitkering dit jaar al verloor een advies Welzijn kreeg, goed voor 1.319 personen in twee maanden tijd. Deze cijfers tonen aan dat niet-toeleidbaarheid geen randfenomeen is, maar een factor van kwetsbaarheid en armoederisico is geworden.

Op basis van screening stelt de VDAB vast dat deze werkzoekenden ernstige medische, mentale, psychische, psychiatrische en/of sociale problemen ervaren waardoor toeleiding naar werk momenteel niet haalbaar is.

Met zo’n label – het advies Welzijn – zou je verwachten dat VDAB opvolging garandeert en zorgt voor een warme overdracht naar het RIZIV, de FOD Sociale Zekerheid (DG voor personen met een handicap), of een ander uitkeringsstelsel waar deze groep beter thuishoort. Vandaag gebeurt die noodzakelijke overdracht naar andere uitkeringsstelsels echter niet, waardoor mensen met zware problemen ongezien uit het systeem verdwijnen met inkomensonzekerheid tot gevolg.

Een vergeten groep zonder inkomen én zonder perspectief

Momenteel valt deze groep letterlijk in een vergeetput tussen statuten. Deze groep verliest zijn werkloosheidsuitkering, heeft geen toegang tot de beschermingsuitkering (die enkel van toepassing is op jongeren op het einde van de inschakelingsuitkering) en komt vaak (nog) niet in aanmerking voor een andere vervangingsuitkering. Hierdoor blijft deze groep volledig zonder inkomen én zonder perspectief.

Komaf met armoede!

Decenniumdoelen vertrekt vanuit de overtuiging dat armoede geen individueel falen is, maar een structureel onrecht. De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd is een harde maatregel die niet garandeert dat mensen opnieuw ingeschakeld worden op de arbeidsmarkt. Meer nog, de armoede bij deze groep dreigt te vergroten.

Vooral niet-toeleidbaren bevinden zich op het snijpunt van problematieken op verschillende vlakken: gezondheid, inkomen, werk en maatschappelijke participatie. Hun situatie toont hoe systemen niet op elkaar aansluiten en mensen daardoor in armoede duwen. Het is onze opdracht om deze structurele gaten aan te kaarten om te voorkomen dat mensen uit de bescherming vallen en zo in armoede terechtkomen.

Bescherm de niet-toeleidbare mensen

Wij vragen de Vlaamse én federale regering om onmiddellijk een tijdelijke beschermingsmaatregel te nemen, in afwachting van de aangekondigde structurele hervorming. Wij vragen:

1. Breid de RVA-beschermingsuitkering voor jongeren uit naar alle niet-toeleidbaren als tijdelijke maatregel.
   Zo voorkom je inkomensbreuken en nieuwe armoede.
2. Zorg ervoor dat mensen niet in een administratieve leegte verdwijnen.
   Zet begeleiding (OCMW, CAW en/of mutualiteit) in om mensen administratief bij te staan bij de aanvraag tot een andere uitkering. Zorg dat mensen in werkloosheid correct worden geïnformeerd door de VDAB over het belang van een aangifte van ziekte indien ze om gezondheidsredenen niet beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
3. Garandeer verdere begeleiding en opvolging via de VDAB.
   Niet-toeleidbaarheid is geen definitief gegeven: mensen verdienen ondersteuning richting werk én maatschappelijke participatie.
4. Werk een duurzaam en structureel statuut uit binnen de sociale zekerheid.
   Zo krijgt deze groep duurzame bescherming en perspectief.

Niemand verdient de vergeetput

Armoede is een structureel onrecht. Niemand verdient de vergeetput. Menswaardigheid is en blijft een gedeelde verantwoordelijkheid.

Met hoogachting,

Namens de ondertekenende organisaties,

Anne Van Lancker, voorzitter
Mart Leys, coördinator Coalitie Decenniumdoelen

Decenniumdoelen is een samenwerking tussen mutualiteiten, vakbondsorganisaties, armoedeorganisaties en middenveldorganisaties. We willen een klankbord zijn voor wie structureel armoede wil bestrijden. Onze leden zijn het Vlaams ABVV, ACV, ACLVB, CM, Solidaris, Netwerk tegen Armoede, Welzijnszorg, beweging.net, SAAMO, Mens en Samenleving SAM vzw en LEVL.

Deze open brief werd eerder gepubliceerd bij Knack